Telegram каналимизга аъзо бўлинг
Янгиликлар

9 майдан нима кутилмоқда: оммавий сафарбарлик, урушнинг тугаши ёки Россиянинг «кенгайиши»

2506

"Ғалаба куни”да нима бўлиши мумкинлиги ҳақида жуда кўп гап-сўзлар ва фикрлар мавжуд. Лекин бу кун шунчаки ўтиб кетмаслигига ҳамма ишониб турибди. Келинг, ўша куни содир бўлиши мумкин бўлган вариантларни аниқлашга ҳаракат қилайлик.

Турли манбалар ўз нуқтаи назарига эга. Масалан, CNN ахборот агентлиги Путин 9 май куни Украинага уруш эълон қилиши мумкинлигини айтган эди. Журналистлар бундай маълумотни разведка хизматларига тааллуқли ишончли юқори мартабали манбадан олган.

Хабарга кўра, Путин Россия ҳарбийларининг Украинадаги муҳим ютуқлари ёки вазиятнинг кучайиши ҳақида эълон қилиши мумкин. Айтганча, бири бошқасига умуман халақит бермайди. Манбага кўра, энг эҳтимолли вариант - бу уруш эълон қилиш. Ҳозиргача айтилиши тақиқланган бу сўз соядан чиқиб, расман «махсус операция» сўзининг ўрнини эгаллайди.

Бундай қадам, деб ёзади CNN, биринчидан, жамиятнинг қўллаб-қувватлашини оширади, иккинчидан, бу сафарбарлик эълон қилиш учун сабаб бўлади. Америка расмийларининг таъкидлашича, Россия ҳозирда сафарбарликка жуда муҳтож, аммо экспертлар фикрича, бу масала мунозарали. CNN маълумотларига кўра, Ғалаба кунининг бошқа мумкин бўлган вариантлари қаторида Мариуполь порти устидан тўлиқ назорат эълон қилиниши, Луганск ва Донецк вилоятларининг аннекция қилиниши, Одессага ҳужум бошланиши ҳам бор.

The Daily Mail ва The Washington Post газеталари Москванинг референдумлар ўтказиш режалари ҳақида ёзади, лекин уларнинг саналарини прогнозлари 9 майдан ойнинг ўрталарига ўзгарган. Россия мухолифати етакчиси Дмитрий Гудков ҳам аввалроқ Москванинг Ғалаба кунида ДХР ва ЛХР аннекция қилинишини эълон қилиш истаги ҳақида гапирган эди. Украина разведкаси раҳбари Кирилл Будановнинг фикрича, Россия байрамга қадар бутун Донбассни қўлга кирита олмайди. Аммо ГУР раҳбарининг фикрича, 9 май куни сафарбарлик эълон қилиниши эҳтимоли катта бўлган вариантдир.

Умумий сафарбарлик

Ушбу вариантга ҳарбий экспертлар унчалик ҳам жиддий қарамаяпти. Россия аскарларни контракт бўйича ёллашни кенгайтириш орқали қўшинлари сафини тўлдирмоқда. Расмийлар «махсус ҳарбий операция» учун сафарбарлик қилишни режалаштирмаганликларини таъкидлайди. Бироқ ҳозир Украинада ҳужумни амалга ошираётган Россия қўшинларининг умумий гуруҳи Украина армиясидан сезиларли даражада кам эканлиги ҳақидаги эксперт баҳолари мавжуд. Бу уруш қонунларига зиддир, унга кўра ҳужум қилаётган томон сон жиҳатидан 2-3 баравар устунликка эга бўлиши керак.

Аммо Москва сафарбарликка шошилмаяпти. Бунинг асосий сабаби сафарбарлик резерви тайёргарлигининг пастлигидир. Ҳарбий мутахассисликлар бўйича керакли даражада ўқитиш бир неча ой давом этади ва бусиз ўқитилмаган одамларни жангга ташлашнинг маъноси йўқ. Айтганча, Украинада ҳам худди шундай муаммолар бор, шунинг учун илгари хизмат қилмаганларни оммавий сафарбар қилиш мамлакатда глобал миқёсда амалга оширилмаяпти. Украиналик ҳарбий эксперт Олег Ждановнинг айтишича, Россияда умумий сафарбарлик эҳтимоли кам.

Бундан ташқари, сафарбарлик Россияда жамоатчилик фикрига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Ҳозиргача асосан шартнома бўйича ҳарбийлар жанг қилмоқда, шунинг учун «махсус операция» қўллаб-қувватланмоқда. Агар юз минглаб резервистлар чақирилса ва фронтга юборилса, русларнинг урушга муносабати тезда ўзгариши мумкин.

Бироқ, ҳозирча бу фақат назарий тахминлар, чунки Россия Федерациясининг режалари ва ўлимларнинг ҳақиқий сони тўғрисида аниқ тушунча йўқ. Агар режалар аввал эълон қилинган ҳудудларга - Донбассга ва бутун Украина жанубига, шу жумладан Одессага тааллуқли бўлса, уруш ҳақиқатан ҳам узоқ давом этиши мумкин. Демак, бу ҳолатда, қисман, ҳеч бўлмаганда, кузда қўйилган вазифаларни бажариш учун ходимларни сафарбар қилиш ва тайёрлаш мантиқий туюлади. Назарий жиҳатдан сафарбарлик 9 май куни эълон қилиниши мумкин, бироқ амалда яширин сафарбарлик аллақачон амалга оширилмоқда.

Уруш эълон қилиш
Расмий сабаб бор - Украинани Россия ҳудудига зарбалар беришда айблаш. Иккинчи омил ҳам бор - Ғарбнинг Киевга катта ҳарбий ёрдами, бу уруш «бутун НАТО»га қарши бўлмоқда, дейишга асос беради. Уруш эълон қилиниши мамлакатингиздаги турли фавқулодда чораларни, масалан, чақирилувчиларни фронтга жўнатиш ёки қисман сафарбар қилиш каби чораларни оқлашга, шунингдек, иқтисодиётни уруш ҳолатига ўтказиш имкониятини беради.
Дарҳақиқат, Ғалаба куни уруш эълон қилиш ва сафарбарлик қилиш учун жуда қулай сана, аммо Москва буни қиладими ёки йўқлигини айтиш қийин. Бундан ташқари, 9 май формати ҳарбий ҳаракатларнинг расмий бошланишини эмас, балки ғалаба тўғрисидаги ҳисоботларни назарда тутади. Уруш эълон қилиш Украинадаги «махсус операция»нинг ҳақиқий муваффақиятсизликка учраганини тан олиш бўлади.

Ҳудудларнинг қўшилиши
Референдум ўтказиш ва қўшилиш эълон қилиш амалда мумкин эмас. Чунки уруш давом этмоқда ва Ғалаба кунигача Донбассни, шунингдек, Херсон, Харьков ёки Запорожье вилоятларини тўлиқ эгаллаб олиш қийин. Ва референдум ўтказишда шошқалоқлик Украина билан бўлган ҳар қандай музокараларга нуқта қўйиши мумкин. 

Махсус операцияни якунлаш
Маълум бўлишича, Ғалаба кунидан олдин рус қўшинлари илгари эълон қилинган бирон бир муҳим мақсадга эриша олмайди - масалан, Донбассда. Аммо ҳамма нарса Владимир Путиннинг ҳақиқий режаларига боғлиқ. Агар у Донецк ва Луганск вилоятларининг бутун ҳудуди устидан назорат ўрнатиш билан чекланмоқчи бўлса, шундан сўнг «махсус операция» тугаганини эълон қилса ва Украинани янги вазиятни тинчлик келишуви билан расмийлаштиришга таклиф қилса, бу алоҳида масала. Бундай ҳолда уруш эълон қилиш ёки сафарбарлик қилишдан маъно йўқ. Кенг ва узоқ муддатли истиқболли режалар (Харьков, Одесса ва Запорожье вилоятлари истилоси) мавжуд бўлганда, юқоридаги вариантлардан ҳар бири назарий жиҳатдан мумкин.

УЛАШИНГ:

Теглар:

Мавзуга доир:

Ҳасан Басрий: Нечун йиғламайсиз?

163 12:00 20.05.2022

Бу йил янада  кўпроқ ўзбекистонлик ҳажга боради

495 11:25 20.05.2022

Time журнали “Йил одами”ни эълон қилди

519 11:00 20.05.2022

Мисрлик талаба қиз илк марта Қуръонни тўлиқ ҳолда қайта ёзди

246 10:35 20.05.2022

Бугунги жума мавъизаси билан танишинг

855 10:05 20.05.2022

Бир миллиондан зиёд қочқин Украинага қайтди

154 09:40 20.05.2022
« Орқага