Telegram каналимизга аъзо бўлинг
Илм

Катта фиқҳ энциклопедияси: зоминлик (тўлаб бериш)ни белгилаш учун эътиборга олинган вақт

417

(180-қисм 181-қисм 182-қисм 183-қисм 184-қисм 185-қисм 186-қисм 187-қисм 188-қисм 189-қисм 190-қисм 191-қисм 192-қисм 193-қисм 194-қисм 195-қисм 196-қисм 197-қисм 198-қисм 199-қисм 200-қисм)

Зоминлик (тўлаб бериш)ни белгилаш учун эътиборга олинган вақт

135. Ҳанафий мазҳабимиз, шофеъийларнинг бир сўзи ва ҳанбалийлар мазҳабидан тушунилган бир фикрга кўра, зоминликни белгилашда унинг сабаби юзага чиққан вақт, яъни талафот етган ёки тажовуз бўлган кун эътиборга олинади. Аммо моликийлар: “Тўлов муштарак ишчига топширилган кундаги қиймати билан белгиланади. Талафот ёки ҳукм кунидаги қиймат эмас”, деганлар.

Шофеъийларнинг бир сўзида: “Топширилган вақти билан талафот етган пайт оралиғидаги энг баланд қиймат эътиборга олинади”, дейилган. Худди ғасбдаги сингари. Аммо тўлаб бериш фақат тажовуз қилгани сабабли бўлади, дейилса, тажовуз вақти билан талафот вақти оралиғидаги энг баланд қиймат эътиборга олинади. Чунки тўлаб бериш тажовуз сабабли бўляпти.

136. Иш эгаси ишчига тўлаши вожиб бўлмаган нарсаларни тўлаб беришни шарт қилиши жоиз эмас. Чунки омонатларда тўлаб беришни шарт қилиш ботилдир. Зеро, бу нарса ақд тақозосига зид келади. Шунингдек, тўлаши вожиб бўлган нарсаларда ишчи тўламайди, деган шартни қўйиш ҳам жоиз эмас. Бундай шарт қўйиш ҳам ақд тақозосига зид келгани учун ақд фосодга учрайди. Бундай ҳолатларда ишчига келишилган ҳақнинг ўрнига ажри мисл берилади. Чунки у (ишчи) тўлашдан соқит қилингани учун мазкур ақдга рози бўлди. Бу мазҳабимиз ва моликийлар наздидаги сўз ҳамда ҳанбалийлар наздидаги икки қарашнинг биридир. Ҳанбалийлар наздидаги иккинчи бир қараш: имом Аҳмаддан тўлаб беришни шарт қилиш Шофеъийларнинг бир сўзида: “Топширилган вақти билан талафот етган пайт оралиғидаги энг баланд қиймат эътиборга олинади”, дейилган. Худди ғасбдаги сингари. Аммо тўлаб бериш фақат тажовуз қилгани сабабли бўлади, дейилса, тажовуз вақти билан талафот вақти оралиғидаги энг баланд қиймат эътиборга олинади. Чунки тўлаб бериш тажовуз сабабли бўляпти.

136. Иш эгаси ишчига тўлаши вожиб бўлмаган нарсаларни тўлаб беришни шарт қилиши жоиз эмас. Чунки омонатларда тўлаб беришни шарт қилиш ботилдир. Зеро, бу нарса ақд тақозосига зид келади. Шунингдек, тўлаши вожиб бўлган нарсаларда ишчи тўламайди, деган шартни қўйиш ҳам жоиз эмас. Бундай шарт қўйиш ҳам ақд тақозосига зид келгани учун ақд фосодга учрайди. Бундай ҳолатларда ишчига келишилган ҳақнинг ўрнига ажри мисл берилади. Чунки у (ишчи) тўлашдан соқит қилингани учун мазкур ақдга рози бўлди. Бу мазҳабимиз ва моликийлар наздидаги сўз ҳамда ҳанбалийлар наздидаги икки қарашнинг биридир. Ҳанбалийлар наздидаги иккинчи бир қараш: имом Аҳмаддан тўлаб беришни шарт қилиш

“Катта фиқҳ энциклопедияси”дан олинди. Китоб Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмитанинг 2019 йил 2 февралдаги №1309 рақамли хулосаси асосида чоп этилган

«Azon kitoblari» нашриёти

УЛАШИНГ:

Теглар:

Мавзуга доир:

Катта фиқҳ энциклопедияси: Мислининг ҳақи

480 21:50 28.05.2022

Катта фиқҳ энциклопедияси: УЖРОТУН – Иш ҳақи

537 21:50 27.05.2022

Катта фиқҳ энциклопедияси: АЖРОДУН – кўса, кал

589 21:50 26.05.2022

Катта фиқҳ энциклопедияси: АЖРУН – Ажр

316 21:50 25.05.2022

Катта фиқҳ энциклопедияси: Фиқҳий истеъмолдаги ижтиҳоднинг сифати (таклифий ҳукми)

403 21:50 24.05.2022

Катта фиқҳ энциклопедияси: Ижтиҳод даражалари

351 21:50 23.05.2022
« Орқага